Соціальний працівник у сфері охорони здоров’я у зв’язку з впровадженням МКФ в Україні: зарубіжний досвід і вітчизняна практика
У статті розглянуто новітні підходи до ролі та місця соціального працівника у сфері охорони здоров’я, пов’язані з переходом багатьох країн, зокрема України, на нову модель встановлення інвалідності – біопсихосоціальну. Метою дослідження є визначення ролі соціального працівника у складі мультидисциплінарних команд, які надають реабілітаційну допомогу у реабілітаційному закладі, та обґрунтування оптимального інструменту для оцінки ступеня обмеження життєдіяльності особи з обмеженнями повсякденного функціонування. Розглянуті методи оцінки інвалідності в різних країнах дозволили виявити застосування різних підходів і можливості залучення соціальних працівників до цього процесу. Стверджується, що впровадження принципів МКФ у систему охорони здоров’я суттєво підвищує роль соціальних працівників, які оцінюють стан рівня обмеженості життєдіяльності особи за окремими доменами. Показано, що сьогодні відсутній універсальний інструмент оцінювання доменів МКФ. Більшість країн розробляє власні інструменти оцінки для застосування в контексті соціальної політики, але за основу взятий універсальний інструмент оцінки стану здоров’я та інвалідності, розроблений експертами ВООЗ (WHO Disability Assessment Schedule, WHODAS). У статті проаналізовано досвід Південної Кореї, Тайваню, Нідерландів і Швеції щодо оцінки порушень, яка здійснюється медичним соціальним працівником. Доведено необхідність і доцільність участі соціальних працівників у складі міждисциплінарної команди. Обґрунтовано, що нова роль соціального працівника у сфері охорони здоров’я полягає в тому, що він як член мультидисциплінарної команди реабілітаційного закладу, крім оцінки соціальних потреб, повинен брати участь у процесі визначення інвалідності. Запропоновано інструмент оцінювання ступеня обмеження життєдіяльності особи відповідно до WHODAS 2.0, що сприятиме ефективному впровадженню МКФ в Україні.
International Classification of Functioning, Disability and Health: ICF. (2001). Geneva: World Health Organization. URL: https://uapt.org.ua/wp-content/uploads/docs/5210-preklad_mkf_dorosla_v_docx.pdf [in Ukrainian]
Savchenko, V.M., Kharchenko, H.D., Kerestei, V.V., Buriak, O.Yu., Pohrebniak, Yu.M. (2023). Methodological Peculiarities of Domain Assessment of International Classification of Functioning, Disability and Health that is Used in Physical Therapy, Ergotherapy. Rehabilitation & Recreation, 14, 98-112 [in Ukrainian]
Ipatov, A.V., Sanina, N.A., Khaniukova, I.Ya., Hondulenko, N.O. (2018). The Possibilities of Disability Level Determination Based on the International Classification of Functioning Using the WHO Disability Assessment Schedule (WHODAS 2.0) (literature review). Ukrainskyi visnyk medyko-sotsialnoi ekspertyzy – Ukrainian Bulletin of Medical and Social Expertise, 2 (28), 3-9. URL: https://repo.dma.dp.ua/6030/1/ujmse_2018_2_3.pdf [in Ukrainian]
Horishna, N., Slozanska, H. (2021). Current Situation and Potential of Using ACF-CY in Inclusive Education in Ukraine. Scientific journal of Khortytsia National Academy. Series: Pedagogy. Social Work, 1 (4), 97-107 [in Ukrainian]
Disability assessment, mutual recognition and the EU Disability Card – Progress and opportunities. Policy Department for Citizens’ Rights and Constitutional Affairs Directorate-General for Internal Policies. PE 739.397 – November 2022. (2022). URL: https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2022/739397/IPOL_STU(2022)739397_EN.pdf
Examples given from the English Barema system. (2022). Council of Europe. URL: https://rm.coe.int/16805a2a27
Francescutti, C., Frattura, L., Troiano, R., Gongolo, F., Martinuzzi, A., Sala, M., Meucci, P., Raggi, A., Russo, E., Buffoni, M., Gorini, G., Conclave, M., Petrangeli, A., Solipaca, A., Leonardi, M. (2009). Towards a common disability assessment framework: theoretical and methodological issues for providing public services and benefits using ICF. Disabil Rehabil, 31 (1), 8-15.
Bharadwaj, Ya., Koujalgi, S.R. (2024). Exploring the Role of Medical Social Workers in Teaching and Non-Teaching Hospitals: A Study on the Potential Establishment of a Department of Medical Social Work. International Journal of Social Health, 3 (4). URL: https://ijsh.ph.asianpublisher.org/index.php/rp/article/view/173
Shobana, P., Actovin, C.A., Alam, I. (2023). Social media addiction and healthy lifestyle among post graduate students: A social work perspective. International Journal of Social Sciences and Management, 10 (2), 25-30.
Saint-Pierrea, C., Herskovica, V., Sepúlveda, M. (2018). Review multidisciplinary collaboration in primary care: A systematic review. Family Practice, 35 (2), 132-141.
Kaddour, O., Ben Mabrouk, A., Arfa, S., Lassoued, N., Berriche, O., Chelli, J. (2024). Knowledge and attitudes of healthcare workers about influenza vaccination. Infection, Disease and Health, 29 (4), 203-211.
Ahmed, D. (2021). Importance of Social Workers in Multidisciplinary Frontline Environment During Pandemics. Issues in Social Science, 9 (1), 1-14.
Maxhakana, Z., Sithole, M.S. (2024). Experiences of social workers in working with health care practitioners: a multidisciplinary team approach. Social Work / Maatskaplike Werk, 60 (1), 98-123.
Ballert, C.S., Hopfe, M., Kus, S., Mader, L., Prodinger, B. (2019). Usingtherefined Using the refined ICF Linking Rules to compare the content of existing instruments and assessments: A systematic review and exemplary analysis of instruments measuring participation. Disabil Rehabil, 41 (5), 584-600.
Park, M., Choi, E.J., Jeong, M., Lee, N., Kwak, M., Lee, M., Lim, E.C., Nam, H., Kim, D., Ku, H., Yang, B.S., Na, J., Jang, J.S., Kim, J.Y., Lee, W. (2019). ICT-Based Comprehensive Health and Social-Needs Assessment System for Supporting Person-Centered Community Care. Healthc Inform Res, 25 (4), 338-343.
Teng Sue-Wen, Yen Chia-Feng, Liao Hua-Fang, Chang Kwan-Hwa, Chi Wen-Chou, Wang Yen-Ho, Liou Tsan-Hon, Team Taiwan. (2013). Evolution of system for disability assessment based on the International Classification of Functioning, Disability, and Health: A Taiwanese study. Journal of the Formosan Medical Association, 112, 691-698.
de Wind, A., Donker-Cools, B.H.P.M., Jansen, L., Luymes, C.H., van der Burg-Vermeulen, S.J., Oomens, S., Anema, J.R., Schaafsma, F.G. (2022). Development of the core of an МКФ-based instrument for the assessment of work capacity and guidance in return to work of employees on sick leave: a multidisciplinary modified Delphi study. BMC Public Health, 22 (2449). URL: https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12889-022-14653-0
Larsson, K., Fredriksson, R.K., Fugl-Meyer, K.S. (2019). Health social workers’ assessments as part of a specialized pain rehabilitation: a clinical data-mining study. Social Work in Health Care, 58 (10), 936-951.